Swap Forex – co to jest? Swapy bez tajemnic

Swap to jedno z najbardziej enigmatycznych, a jednocześnie podstawowych pojęć, na które napotyka się początkujący inwestor. Zagadnieniem powinny zainteresować się przede wszystkim osoby, które planują długo przetrzymywać otwarte pozycje (np. kilka kolejnych sesji). To swap bowiem może ostatecznie zadecydować lub przynajmniej mieć znaczący wpływ na to, czy transakcję zamkniemy z zyskiem czy stratą. Dotyczy to zarówno klasycznego rynku Forex, jak i kontraktów CFD na indeksy, surowce czy kryptowaluty.

Czym jest swap na Forex?

Swap (inaczej: rollover, overnight fee) to opłata lub bonus wynikająca z różnicy w oprocentowaniu dwóch walut tworzących parę, na której mamy otwartą pozycję. Wartość swapa jest naliczana za każdą dobę przetrzymania pozycji na dzień następny – z reguły o godzinie 23:00 lub 00:00 czasu polskiego (w zależności od brokera). W praktyce swap może być zarówno kosztem, jak i dodatkowym przychodem.

Od czego zależy wysokość swapów?

Brokerzy udostępniają inwestorom mechanizm w postaci dźwigni finansowej. Mechanizm ten pozwala zawierać transakcje o wartości znacznie większej niż posiadane przez nas środki finansowe. Przy lewarze 1:30 (maksymalny w UE dla głównych par walutowych wg regulacji ESMA) możemy obracać pozycją 30-krotnie większą niż wynika to ze stanu rachunku, a sam broker tymczasowo zamraża nam pewną ilość kapitału (tzw. depozyt zabezpieczający), która jest pokryciem dla tej pozycji. Takie działanie jest możliwe z racji, iż na rynku walutowym (a przynajmniej nie za pomocą znanych nam brokerów walutowych) nie dochodzi do fizycznej wymiany. W tym przypadku rozlicza się tylko różnice w kursach wynikające z cen otwarcia i zamknięcia pozycji. Niemniej jednak te środki skądś się biorą…

PRZECZYTAJ KONIECZNIE: Czym jest dźwignia finansowa?

Zawierając transakcję na parze walutowej dokonujemy zakupu jednej waluty za drugą. Dla przykładu, w przypadku otwarcia pozycji długiej na EUR/USD za dolary amerykańskie kupujemy euro. W przypadku pozycji krótkiej za euro nabywamy dolary. Wykorzystanie mechanizmu dźwigni finansowej oznacza w uproszczeniu, że zaciągamy kredyt w danej walucie i lokujemy ten kapitał w innej. Każda waluta jest oprocentowana, a sama wysokość stóp procentowych ustalana jest przez bank centralny danego kraju. Jeśli zapożyczamy się z oprocentowaniem rzędu 4%, a następnie ulokujemy te środki w aktywa oprocentowane na 2% to na takim interesie będziemy tracić. Analogicznie działa to w drugą stronę. Ogólnie rzecz ujmując, im większa dysproporcja w stopach procentowych walut w parze na której zawrzemy transakcję, tym większe stawki swap. Zarówno na plus, jak i na minus.

Stopy procentowe banków centralnych

Poniższa tabela przedstawia aktualne stopy procentowe najważniejszych banków centralnych na świecie. To właśnie te wartości determinują wysokość punktów swapowych na poszczególnych parach walutowych. Przed otwarciem pozycji warto sprawdzić bieżące stawki na stronach banków centralnych, ponieważ mogą się zmieniać nawet co kilka tygodni.

Źródło: strony internetowe poszczególnych banków centralnych. Wartości mogą ulec zmianie – sprawdź aktualne stawki przed otwarciem pozycji.

Przeanalizujmy to na przykładach

Handlujemy na parze AUD/USD. Stopy procentowe dla AUD wynoszą obecnie 4,10% (RBA), natomiast dla USD przedział 3,50-3,75% (FED). Różnica nie jest już tak spektakularna jak kilka lat temu, ale nadal oznacza, że dla pozycji długiej (za USD kupujemy AUD) swap powinien być lekko dodatni, a dla krótkiej (za AUD kupujemy USD) – ujemny. Warto pamiętać, że realne stawki swapowe u brokera uwzględniają także jego marżę, przez co nawet przy niewielkiej różnicy stóp obie strony mogą być ujemne.

Może się jednak okazać, że stopy procentowe będą na zbliżonym poziomie dla obu walut w parze. Historycznie tak było np. na AUD i NZD, choć obecnie sytuacja się zmieniła: AUD ma stopę 4,10%, a NZD zaledwie 2,25% (po agresywnym cyklu obniżek RBNZ). Oznacza to, że na parze AUD/NZD pozycja długa powinna generować wyraźnie dodatni swap, a krótka – ujemny. W przypadku braku lub niewielkiej różnicy w oprocentowaniu może się okazać, że swapy będą ujemne zarówno dla długiej, jak i krótkiej pozycji ze względu na marżę doliczaną do punktów swapowych.

Swap nie do końca może być nazwany dodatkowym kosztem transakcyjnym, ponieważ w zależności od rodzaju pozycji (długa lub krótka) będzie mógł stanowić nasz dodatkowy przychód powiększający zysk, bądź zwiększać stratę. Z racji, że jest to artykuł dla początkujących pominiemy wzory w oparciu o które wyznaczane są rynkowe stawki swap. W rzeczywistości jest to i tak mało istotne. Stawki, które będą pobierane na platformie są indywidualnie ustalane przez każdego brokera. Trudno jednoznacznie wskazać brokera, który oferowałby najlepsze punkty swapowe. Niektóre firmy mogą prowadzić politykę niskich lub wysokich marż dokładanych do rynkowych swapów. Okazuje się jednak, iż z reguły bardziej sensowne okazuje się szukanie atrakcyjnych stawek dla konkretnego instrumentu na którym planujemy inwestować. Natomiast jeśli chodzi o moment zmiany lub aktualizacji stawek to panuje tu „wolna amerykanka” i brokerzy mogą dokonywać ich zmian w dowolnie wybranej przez siebie chwili, niekoniecznie po obniżeniu lub podwyższeniu stóp procentowych przez dany bank centralny.

Jak obliczyć swap na parze walutowej?

Swapy wyrażone są w punktach swapowych. Aby wcześniej wiedzieć ile środków zostanie doliczonych do naszego rachunku należy dokonać prostych obliczeń.

Posłużymy się do tego wcześniej użytym przykładem z AUD/USD. Załóżmy, że dla pozycji długiej swap wynosi w przybliżeniu +1,9, a dla krótkiej -7,3 (przykładowe wartości w punktach – mogą się różnić u poszczególnych brokerów). Dla brokerów z kwotowaniami do 5 miejsc po przecinku oznacza to +0,19 pipsa i -0,73 pipsa. Zatem co w przypadku, gdy np. prowadzimy konto w polskiej złotówce i przetrzymaliśmy pozycję o wolumenie 0.4 lota przez noc?

PRZECZYTAJ TAKŻE: Ile wart jest jeden pips?

1.0 pips na AUD/USD dla wolumenu 1.0 lota jest wart 10 USD. Dla wolumenu 0.4 lota będzie to 4 USD. Przyjmując średni kurs USD/PLN na poziomie 3,60 daje nam to kwotę 14,40 PLN i tę wartość należy pomnożyć przez punkt swapowy:

• Pozycja długa: 10 USD * 0.4 lota * 3,60 USDPLN * 0,19 swap = 2,74 PLN
• Pozycja krótka: 10 USD * 0.4 lota * 3,60 USDPLN * (-0,73) swap = -10,51 PLN

W zależności od kierunku obliczona wartość zostanie dodana do lub odjęta od bilansu otwartej pozycji za przetrzymanie jej na dzień następny.

Swap na kontraktach CFD

Swap nie dotyczy wyłącznie par walutowych. Na kontraktach CFD na indeksy (np. DAX, S&P 500), surowce (np. ropa, złoto) czy kryptowaluty (np. BTC, ETH) również naliczany jest koszt overnight – choć jego mechanizm bywa nieco odmienny. W przypadku CFD opłata za przetrzymanie pozycji najczęściej kalkulowana jest jako stopa referencyjna (np. SOFR dla instrumentów denominowanych w USD) powiększona o marżę brokera (zwykle ±2-3%). Im wyższe stopy procentowe w danym kraju, tym droższe utrzymanie pozycji CFD overnight.

Warto o tym pamiętać, planując handel np. na kontraktach na kryptowaluty. Przy wysokich cenach Bitcoina koszt przetrzymania 1 lota CFD BTC/USD przez dobę może być znaczący – w zależności od brokera. Na rynku kontraktów futures (np. na giełdzie CME) mechanizm jest inny: nie ma opłat overnight, ale futures mają datę wygaśnięcia i wymagają rolowania.

Konto realne a demo

W internecie można znaleźć wiele stron z tabelami lub modułami, gdzie prezentowane jest zestawienie punktów swapowych dla wybranych instrumentów u wielu brokerów. Niestety z reguły nie są one nic warte. Należy zwrócić szczególną uwagę na to czy dane te pochodzą z konta rzeczywistego czy też demonstracyjnego. Równie istotne jest też to jak często są one aktualizowane i kiedy dokonano tego ostatni raz. Ma to ogromne znaczenie ponieważ zazwyczaj konta demo mają ustawione zupełnie inne wartości niż obowiązują na rachunkach rzeczywistych. Wynika to z faktu, iż na koncie demo broker nie zarabia. Stanowi to dla niego tylko koszt, stąd nie przykłada aż tak istotnej wagi do aktualizowania stawek swap. Inaczej jest na koncie rzeczywistym, gdyż tu stanowi dla niego dodatkowy przychód.

Aktualne stawki swapów znajdziemy na stronie internetowej każdego brokera w postaci tabeli lub w dokumencie specyfikacji instrumentów finansowych (i/lub regulaminu). Dodatkowo, można je sprawdzić na platformie MetaTrader 4 za pomocą niestandardowych wskaźników (np. Spread and Swap Monitor) lub przeglądając szczegóły danego instrumentu. W tym celu należy kliknąć prawym przyciskiem myszy na kwotowania w zakładce Rynek -> Symbole -> Wybrać symbol -> Właściwości.

Przy ostatnich dwóch rozwiązaniach niezwykle istotne jest, aby sprawdzenia dokonywano dopiero po zalogowaniu się na konto rzeczywiste.

Kiedy naliczane są punkty swapowe?

Punkty swapowe doliczane są do bilansu otwartej pozycji (widoczny w kolumnie Swap) w momencie przetrzymania jej na dzień następny. Zazwyczaj następuje to o 23:00 lub 00:00 czasu polskiego, w zależności od brokera i jego strefy czasowej (lub lokalizacji serwerów). Co ze stawkami, które powinny być naliczone za dni weekendowe, czyli czas w którym rynek walutowy śpi? Brokerzy rozwiązali to w taki sposób, iż wartości za sobotę i niedzielę naliczane są w środku tygodnia. Najczęściej kumulują swap w środę do potrójnej wartości lub w środę i czwartek do podwójnej. Jeśli więc otworzymy pozycję w piątek i przetrzymamy ją do poniedziałku, to swap zostanie naliczony tylko za rolowanie z piątku na sobotę. Jeśli jednak otworzymy pozycję w środę i przetrzymamy na czwartek, to broker naliczy nam podwójną lub nawet potrójną wartość.

Konta swap-free (islamskie)

Niektórzy brokerzy Forex oferują tzw. konta swap-free, znane również jako konta islamskie. Na tego typu rachunkach nie są naliczane żadne punkty swapowe – zgodnie z zasadami finansów islamskich (Sharia), które zabraniają pobierania i płacenia odsetek (riba). W zamian brokerzy mogą pobierać stałą opłatę administracyjną za przetrzymanie pozycji (naliczaną np. po 3-7 dniach) lub nieco szersze spready.

Carry trade – strategia oparta na swapach

Carry trade to popularna strategia polegająca na zarabianiu na różnicy stóp procentowych pomiędzy dwiema walutami. Trader otwiera pozycję długą na walucie z wyższą stopą procentową i krótką na walucie z niższą stopą – codziennie inkasując dodatni swap. Klasycznym przykładem carry trade jest pozycja long AUD/CHF (wysoka stopa AUD vs zerowa stopa CHF) lub long AUD/JPY. Strategia ta niesie jednak ryzyko kursowe – jeśli para walutowa poruszy się przeciw naszej pozycji, strata z ruchu ceny może wielokrotnie przewyższyć zysk z pozytywnego swapa.

Swap – dla kogo jest ważny?

Dla inwestorów średnioterminowych, stawki swapowe będą miały ograniczone znaczenie, a dla day-traderów i scalperów są one całkowicie nieistotne. Dla traderów długoterminowych, którzy  jedną pozycję przetrzymają przez miesiące, to jednak jeden z kluczowych czynników. Oni muszą wziąć to pod uwagę przed otwarciem pozycji.

Co dobę do ich bilansu naliczane są wartości, które albo zwiększają jego profit, albo pomniejszają. Pozornie mała wartość, rzędu +/- 0,5 pipsa, w skali trzech miesięcy (90 dni) to już 45 pips różnicy. Na niektórych wykresach 90 dni wstecz to zakres ruchu nawet 600 pips. Przy takiej wartości swapu, 45 pips stanowi 7,5% zakresu i o tyle mógłby się zwiększyć lub zmniejszyć nasz profit z pozycji. Zakładając oczywiście, że transakcje byłyby zawarte w skrajnych punktach (maksimum i minimum).

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co to jest swap na Forex?
Swap (rollover) to opłata lub bonus naliczana za przetrzymanie otwartej pozycji na dzień następny. Wynika z różnicy w oprocentowaniu dwóch walut tworzących parę. Może być zarówno dodatni (zarabiamy), jak i ujemny (tracimy).

Czy da się uniknąć swapu?
Tak – jeśli zamkniesz pozycję przed godziną rolowania (23:00 lub 00:00), swap nie zostanie naliczony. Alternatywą jest konto swap-free (islamskie), choć wiąże się ono z innymi kosztami.

Dlaczego w środę swap jest potrójny?
Potrójny swap w środę (lub podwójny w środę i czwartek – zależy od brokera) rekompensuje brak naliczania opłat w sobotę i niedzielę, kiedy rynek jest zamknięty.

Czy swap dotyczy tylko Forex?
Nie. Swap (w formie overnight fee) jest naliczany również na kontraktach CFD – na indeksach, surowcach, akcjach i kryptowalutach. Mechanizm kalkulacji bywa nieco inny (zwykle stopa referencyjna + marża brokera).

Jakie pary walutowe mają najwyższe swapy?
Najwyższe dodatnie swapy generują pary z walutami o wysokich stopach procentowych po stronie kupna, zestawione z walutami o niskich stopach – np. AUD/CHF czy AUD/JPY. Aktualne stopy banków centralnych znajdziesz w tabeli powyżej.

Czy swap wpływa na rozliczenie podatkowe?
Tak. Punkty swapowe – zarówno dodatnie, jak i ujemne – uwzględniane są w wyniku transakcji i podlegają opodatkowaniu stawką 19% (PIT-38). Więcej na temat rozliczania handlu na rynku Forex i CFD znajdziesz u swojego brokera lub doradcy podatkowego.